Szanowny Panie Ministrze! W związku z rozporządzeniem ministra finansów z dnia 23 grudnia 2002
Szanowny Panie Ministrze! W związku z rozporządzeniem ministra finansów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kas rejestrujących (DzU nr 234, poz. 1971 z dnia 28 grudnia 2002 r.) taksówkarze oraz inni przewoźnicy wykonujący usługi przewozu pasażerów zostali zobowiązani do ewidencji obrotu oraz podatku należnego za pomocą kas rejestrujących. Wymienione rozporządzenie budzi szereg wątpliwości natury faktycznej w przedmiocie rzeczywistej niezbędności kasy fiskalnej w taksówce. Pojawiły się również argumenty prawne przemawiające przeciwko wprowadzeniu tego typu rozwiązania.
W związku z obowiązkiem posiadania kas przewoźnicy wskazują na możliwość naruszenia konstytucji. Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym przewiduje, że kasy rejestrujące służą jedynie ewidencji obrotu i kwot podatku należnego. Tymczasem taksówkarze są zwolnieni z podatku VAT. Oznacza to, że nie występuje u nich ani obrót, ani tym bardziej podatek należny. Zgodnie z ustawą, obrót jest podstawą opodatkowania VAT, jednak w przypadku czynności zwolnionych z podatku podstawa opodatkowania nie występuje. Nie może być więc mowy o podatku należnym, powstaje on bowiem w wyniku przemnożenia obrotu przez stawkę podatkową, która u taksówkarzy nie występuje. W świetle powyższego taksówkarze nie spełniają kryteriów przewidzianych ustawą dla podmiotów zobligowanych do stosowania kas.
Kolejnym argumentem przemawiającym za możliwością naruszenia konstytucji jest sposób, w jaki resort określił moment obowiązku instalacji urządzenia. Jako pierwsi kasy muszą zainstalować ci taksówkarze, których Numer Identyfikacji Podatkowej kończy się cyfrą 0. Moment obowiązku zainstalowania urządzenia zależy zatem od arbitralnie przyznanej przez urząd skarbowy numeracji, która nie powinna wpływać na obowiązki podatnika. Może zatem zostać naruszona zasada równości podmiotów wobec obowiązującego prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę, ostatnie rozstrzygnięcie pana ministra co do możliwości dopuszczenia również innych urządzeń rejestrujących w dalszym ciągu opiera się na przepisach wprowadzających obowiązek posiadania kasy, które to przepisy również wydają się przewoźnikom niezgodne z Konstytucją RP.
Rozważyć powinno się również zasadność wprowadzenia kas fiskalnych, skoro w krajach Unii Europejskiej, do której zmierzamy, wymóg stosowania kas nie jest powszechnie praktykowany.
Na tle zrozumiałych argumentów jawi się pytanie o zasadność społeczną działań zobowiązujących do montażu kas fiskalnych w taksówkach. Nie są mi z tego tytułu znane rozmiary korzyści dla budżetu państwa.
Obiekcje usługodawców budzą również sformułowania § 5 ust. 2 rozporządzenia dotyczące niestosowania zwolnień od obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu oraz podatku należnego przy pomocy kas rejestrujących w pojazdach komunikacji podmiejskiej i międzymiastowej. W obowiązującej Polskiej Klasyfikacji nie istnieje wyodrębniona podklasa dotycząca transportu pasażerskiego podmiejskiego, natomiast w podklasie 60.21A mieszczą się również przewozy pasażerskie komunikacji podmiejskiej, więc w szczególności w wielkich aglomeracjach miejskich, gdzie nie istnieje możliwość rozgraniczenia strefy miejskiej i podmiejskiej, komunikacja podmiejska powinna być również zwolniona z tego obowiązku. Takie stanowisko zajmował również poprzednio minister finansów, odpowiadając na interpelacje poselskie.
Następne wątpliwości wynikają z załącznika nr 1 do rozporządzenia w wykazie czynności zwolnionych z obowiązku ewidencjonowania w poz. 7 oraz 8. Dotyczą one w poz. 7 zapisu: ˝Przewozy miejskie rozkładowe pasażerskie, inne niż kolejowe, za które pobierane są ceny urzędowe ustalane przez gminę (radę miasta Warszawy)˝, a w poz. 8: ˝Przewozy rozkładowe pasażerskie gdzie indziej nie sklasyfikowane, za które pobierane są ceny urzędowe ustalane przez gminę (radę miasta Warszawy)˝. W tym przypadku zgodnie z ustawą o cenach z dnia 5 lipca 2001 r. (DzU nr 97, poz. 1050 z 11 września 2001 r.) rada gminy może ustalać ceny urzędowe za usługi przewozowe transportu zbiorowego oraz za przewozy taksówkami na terenie gminy (art. 8 ust. 1 ustawy). W rozumieniu prawa ceną urzędową jest cena najwyższa za wykonanie usługi (przedsiębiorca ma prawo stosować ceny niższe). Wynika z tego, że ustalenie ceny urzędowej przez radę gminy nie jest prawem bezwzględnie obowiązującym i jak dotąd tylko nieliczne gminy w całym kraju wprowadziły ceny urzędowe zarówno w transporcie zbiorowym, jak i w przewozach taksówkowych.
Dlatego też wprowadzenie w rozporządzeniu ministra z dnia 23 grudnia 2002 r. załącznika nr 1 z wykazem czynności zwolnionych z obowiązku ewidencjonowania za pomocą kas rejestrujących tylko w przypadku stosowania cen urzędowych jest niczym nieuzasadnione i dotknie ono wszystkich przewoźników, mających siedziby w gminach, w których cen urzędowych nie ustalono - łącznie z tymi, którzy wyemitowali bilety za przewóz.
W przypadku Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego związek komunalny na podstawie przekazanych uprawnień przez rady gmin ustalił ceny w granicach administracyjnych jednej lub kilku gmin. Czy należy zatem uznać ustalone przez związek ceny za urzędowe?
Przyjęte w załączniku normy prawne spowodują chaos w wykonywaniu usług przewozu, z jednej strony nastąpi obowiązek zakupu biletu, a następnie zarejestrowanie opłaty w kasie rejestrującej. Moje wątpliwości dotyczące Polskiej Klasyfikacji Działalności, związane z załącznikiem nr 1, wynikają wprost z art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (DzU nr 11 z 1993 r., poz. 50, z późn. zm.), który brzmi: ˝W przypadku wprowadzenia nowych klasyfikacji towarów i usług, o których mowa w ust. 1, zobowiązuje się ministra finansów w porozumieniu z prezesem Głównego Urzędu Statystycznego do ogłoszenia załączników do ustawy z uwzględnieniem nomenklatury wynikającej z niniejszej klasyfikacji˝. Moim zdaniem, w tym przypadku załącznik nr 1 nie spełnia tych wymogów prawa.
Niniejszym zwracam się w imieniu przewoźników o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących rozporządzenia.
Z poważaniem
Poseł Cezary Stryjak
Chorzów, dnia 11 lutego 2003 r.