Szanowny Panie Ministrze! Od wielu miesięcy jednym z głównych tematów w Polsce jest problem
Szanowny Panie Ministrze! Od wielu miesięcy jednym z głównych tematów w Polsce jest problem dopłat bezpośrednich dla rolników po akcesji do Unii Europejskiej. Warunkiem koniecznym do korzystania z rolniczych dopłat jest utworzenie Systemu Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS), jako części składowej Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli ( IACS).
Utworzenie systemu leży po stronie państw kandydujących. Polska zatem oprze budowę tego systemu na danych ewidencyjnych z katastru gruntów i budynków. Dane te są bardzo zróżnicowane, gdyż część opisowa ewidencji jest prowadzona w różnych systemach informatycznych, mapy ewidencyjne terenów rolniczych zaś funkcjonują w formie papierowej. Stąd konieczność wykonania ze zdjęć lotniczych i satelitarnych jednolitej osnowy geometrycznej w postaci ortofotomapy, do której zostaną odniesione przestrzenne mapy analogowe, a mapy papierowe zostaną poprzez skanowanie i skalibrowanie wpasowane geometrycznie na ortofotomapę.
Ortofotomapa ma kluczowe znaczenie w realizacji systemu dopłat do rolnictwa, gdyż jako podstawowy element Systemu Identyfikacji Działek Rolnych posłuży m.in. do wydzielenia tzw. powierzchni funkcjonalnych, za które rolnik może faktycznie otrzymać dopłatę, a co więcej system LPIS stanowić będzie bazę do kontroli składanych wniosków o dopłatę.
Pierwszy plan wdrożenia Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli został przygotowany pod koniec 1999 r. i w tym samym roku przedłożony Komitetowi Integracji Europejskiej. Nie znalazły się w nim jednak żadne konkretne zapisy dotyczące budowy innych baz danych niż alfanumeratyczne (znakowe bazy danych). W lipcu 2000 r. Rada Europejska uchwaliła rozporządzenie nr 1593/2000, które wymusza oparcie budowanych systemów IACS krajów członkowskich UE na podstawie informacji graficznej, weryfikującej zawartość tekstowych (alfanumerycznych) baz danych. Graficzne informacje ewidencyjne zawarte są bądź na mapach, bądź obrazach lotniczych lub satelitarnych. W przypadku map obszarów wiejskich w Polsce, pomimo iż zostały wykonane dla całego obszaru Polski, w zdecydowanej większości są zbyt stare, by mogły być użyte do budowy ortofotomapy kraju i budowy Systemu Identyfikacji Działek Rolnych. Można na ich podstawie wytworzyć tzw. ortofotomapy, których stosowanie w budowanych i eksploatowanych systemach IACS Rada i Komisja Europejska zalecają, jako najbardziej efektywne źródła danych, do weryfikacji wniosków rolników o dopłaty bezpośrednie. Tymczasem w ciągu ostatnich 9 lat przetworzono zaledwie 44 000 km2 zdjęć w ortofotomapy, z których wg GUGiK dla celów wdrażania ZSZiK nadaje się zaledwie 5000 km2. W roku 2002 na skutek współpracy pomiędzy ARiMR i GUGiK zlecono wykonania zdjęć lotniczych w dwóch przetargach: jeden dotyczył wykonania zdjęć lotniczych dla 10 000 km2, drugi dla 40 000 km2. Oba przetargi zostały ogłoszone za późno. Zdjęcia można bowiem rejestrować o określonej porze roku i, statystycznie rzecz biorąc, tylko przez ok. 30 dni w ciągu całego roku. Jeżeli procedura przetargowa nie zostanie więc wszczęta we właściwym czasie, przeprowadzanie przetargu traci sens. Rezultaty dwóch przetargów są takie, że w wyniku pierwszego przetargu dotyczącego 10 000 km2 zorganizowanego przez GUGiK wykonano 20% zamówienia, zaś z prac zleconych przez ARiMR wykonano zaledwie 10% zamówienia.
Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli budowany w Polsce zapewne w chwili oddawania go do eksploatacji nie będzie przetestowany na prawdziwych danych. Wg Komisji Europejskiej koszt wytworzenia Systemu Identyfikacji Działek Rolnych jest z reguły 3-5 razy większy niż koszt ortofotomapy, którą trzeba wytworzyć przed rozpoczęciem budowy tego systemu.
Ortofotomapy lotnicze i satelitarne, pomiary GPS są rokrocznie stosowane do badania próbki 5-6,7% ogółu składanych wniosków rolników w UE o dopłaty bezpośrednie. Komisja Europejska posiada specjalny system kontroli satelitarnej dla systemów IACS. Prawie każdy kraj europejski kontroluje wnioski rolników przy pomocy kontroli satelitarnej. Tymczasem Polska jest jedynym krajem spośród kandydujących, który formalnie nie uczestniczy w kampaniach kontrolnych. ARiMR przygotowała program PHARE 2002, który miał doprowadzić kosztem 9,2 mln euro do przeprowadzenia na małą skalę (dwóch powiatów) satelitarnej kampanii kontrolnej w roku 2002. Tak się jednak nie stało.
Konsorcjum polskich firm złożyło w kwietniu 2002 r. propozycję wykonania satelitarnej kampanii kontrolnej w 2002 r., ale do przeprowadzenia kampanii nie doszło.
W związku z powyższym Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po raz kolejny nie ma wyników satelitarnej kampanii kontrolnej z roku 2002, w przeciwieństwie do innych krajów kandydujących, prowadzących kampanie kontrolne od wielu już lat. Sytuacja ta budzi uzasadnione zaniepokojenie.
Na podstawie wyżej przedstawionych danych i faktów zapytuję:
- jakie kroki zamierza podjąć rząd w celu dotrzymania terminów w sytuacji, kiedy:
1) nie ma ortofotomapy, a Polska musi ją wytworzyć do końca 2004 r.,
2) nie ma Systemu Identyfikacji Działek Rolnych, który musi zacząć działać od 2005 r.,
3) budowany Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli nie posiada modułu analizy ryzyka, a konieczność jego budowy jednoznacznie wynika z rozporządzenia UE nr 2419/2001?
- kiedy zakończy się budowanie systemu LPIS?
- kiedy nastąpi sprawdzenie systemu LPIS i czy starczy czasu na skorygowanie ortofotomapy poprzez wyeliminowanie nieścisłości i błędów w taki sposób, aby działania kontrolne Unii Europejskiej dotyczące skontrolowania wniosków rolników o dopłaty, zawierających wydzielone ˝powierzchnie funkcjonalne˝, nie powodowały wstrzymania środków Unii Europejskiej lub ich ograniczenia?
Z poważaniem
Poseł Jacek Falfus
Warszawa, dnia 2 grudnia 2002 r.