Szanowny Panie Ministrze! Zwracam się do pana z interpelacją dotyczącą prawno-ekonomicznej sytuacji polskich operatorów
Szanowny Panie Ministrze! Zwracam się do pana z interpelacją dotyczącą prawno-ekonomicznej sytuacji polskich operatorów sieci kablowych. Pomimo projektu nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji (DzU z 2001 r. nr 101, poz. 1114) oraz projektu nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (DzU z 1994 r. nr 24, poz. 83) nadal nierozwiązany pozostał problem braku jednolitego traktowania działalności nadawczej. W treści projektowanych aktów znalazło się wiele zapisów, które prowadzić będą do ograniczenia działalności wspomnianych na wstępie podmiotów.
Liczne przepisy nowelizacji prawa autorskiego uzasadnia się hasłem realizacji zobowiązań Polski wynikających z Układu Europejskiego oraz zaleceń zawartych w dyrektywach Rady Wspólnot Europejskich. Cel ten zdaje się przesłaniać inne wartości charakteryzujące racjonalnego ustawodawcę, którego zadaniem jest dostosowywanie wprowadzanych przepisów do realnej sytuacji społeczno-ekonomicznej adresatów norm prawnych. W projekcie nowelizacji prawa autorskiego wykreślono art. 23 ust. 3 statuujący licencję ustawową dla operatorów sieci kablowych. Zmianę tę uzasadnia się treścią dyrektywy RWE nr 93/83 z dnia 27 września 1993 r., podkreślając, iż termin jej implementacji do ustawodawstwa wewnętrznego państw członkowskich upłynął już w grudniu 1997 r. Twórcy projektu nie starają się jednak zauważyć, iż obowiązek tej synchronizacji prawa nie dotyczy Polski, a tylko wskazanych w dyrektywie państw członkowskich Unii Europejskiej.
Na polskim rynku medialnym działa wielu nadawców i równie wiele organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i pokrewnymi (łącznie kilkadziesiąt podmiotów). Z uwagi na ilość zainteresowanych stron, jak i brak wyraźnych rozgraniczeń kompetencji między poszczególnymi organizacjami zbiorowego zarządzania, wzrasta ilość sporów i niejasności prawnych. Niejako z dnia na dzień znosi się licencję ustawową dla operatorów sieci kablowych, nie bacząc na fakt, iż tak naprawdę gruntownej zmiany wymagają przepisy dotyczące działalności wskazanych organizacji zbiorowego zarządzania. Tylko uporządkowanie tej sfery umożliwi właściwe stosowanie nowej ustawy o prawie autorskim, nie narażając operatorów na straty związane z nakładami, jakie będą oni zmuszeni ponieść, rozstrzygając spory, które powstaną na gruncie wprowadzanych przepisów. Brak jasnych uregulowań prawnych w tej dziedzinie przełoży się także na wzrost kosztów, jakie będą musieli ponosić abonenci telewizji kablowych, i pociągnie za sobą znaczne utrudnienia w ich dostępie do dóbr kultury wyrażanych w mediach telewizyjnych.
Projektowany przepis art. 51 ust. 8 do ustawy o radiofonii i telewizji nakłada na operatorów sieci kablowych obowiązek kontroli opłacania przez abonentów telewizji kablowej abonamentu radiowo-telewizyjnego. Regulacja ta budzi zasadnicze wątpliwości prawne, również co do jej zgodności z Konstytucją RP, bowiem na podmiot gospodarczy nakłada funkcje kontrolne o charakterze właściwym organom państwa. Wspomniany zapis został wprowadzony, mimo iż operatorzy kablowi nie mają ku sprawowaniu takich funkcji nie tylko kwalifikacji, ale i środków.
W projekcie nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji nie zliberalizowano w żaden sposób ograniczenia działalności operatorów sieci kablowych wynikającego z treści art. 43 ustawy. Przepis ten określa kolejność programów wprowadzanych do sieci kablowej i statuuje tzw. zasadę ˝must carry˝. Co więcej, projekt nowelizacji rozszerza tę zasadę na kolejną kategorię: programów tzw. nadawców społecznych.
W związku z powyższym proszę o zajęcie stanowiska w następujących kwestiach:
1. Jaki był powód, dla którego, mimo znajomości licznych niejasności funkcjonujących w obrocie prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, w noweli do ustawy o prawie autorskim postanowiono zrezygnować z licencji ustawowej na rzecz operatorów sieci kablowych (art. 23 ust. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) jeszcze przed wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej?
2. Czy przy rezygnacji z licencji ustawowej na rzecz operatorów sieci kablowych z art. 23 ust. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie wydaje się konieczne wprowadzenie odpowiednio długiego vacatio legis?
3. Na jakim etapie znajdują się prace rządu nad zmianą przepisów dotyczących działalności organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi?
4. Czy przeprowadzono analizę kosztów, jakie będą musieli ponieść operatorzy sieci kablowych, chcąc wywiązać się z zadań nakładanych na nich w projektowanym w nowelizacji do ustawy o radiofonii i telewizji art. 51 ust. 8?
5. Czy pana zdaniem wspomniany powyżej przepis art. 51 ust. 8 ustawy o radiofonii i telewizji nie narusza wolności gospodarczej, nakładając na operatorów sieci kablowych obowiązki kontrolne o charakterze właściwym dla organów państwa?
6. Czy tzw. zasada ˝must carry˝ wyrażona w art. 43 ustawy o radiofonii i telewizji nie narusza swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej przez operatorów sieci kablowych i jak pan uzasadnia istnienie wskazanej regulacji?
Z poważaniem
Poseł Tomasz Markowski
Warszawa, dnia 2 grudnia 2002 r.