Szanowny Panie Ministrze! Dnia 21 maja br. weszła w życie ustawa o pomocy publicznej
Szanowny Panie Ministrze! Dnia 21 maja br. weszła w życie ustawa o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej. W chwili obecnej szereg publicznych ZOZ-ów ubiega się o pożyczkę ze Skarbu Państwa na zaspokojenie należności głównych z tytułu roszczeń pracowników wynikających z ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń - tzw. 203, spłatę należności z tytułu zobowiązań publicznoprawnych obejmujących zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonego, składek na ubezpieczenie zdrowotne i emerytalne oraz spłatę należności z tytułu zobowiązań cywilnoprawnych objętych ugodą restrukturyzacyjną oraz pokrycia kosztów opłaty prowizyjnej na rzecz BGK z tytułu udzielenia pożyczki w imieniu Skarbu Państwa. Na ten cel zapisano w budżecie państwa kwotę 2 mld 200 mln zł. Jednakże akt prawny, będący podstawą udzielania przez państwo pomocy publicznym ZOZ-om, posiada szereg istotnych wad. Blok 33 poprawek wprowadzonych przez Pana Ministra w trakcie procesu legislacyjnego w Senacie spowodował, że w efekcie umorzeniu podlegać może jedynie do 50% wysokości udzielonej pożyczki, o pożyczkę mogą ubiegać się jedynie te zakłady, które nie uregulowały zobowiązań z tytułu ˝203˝, szpitale najbardziej zadłużone, które nie będą w stanie zawrzeć umów cywilnoprawnych z wierzycielami, mogą się ubiegać tylko o 75% kwoty wynikającej z algorytmu. Te zmiany są, w porównaniu do projektu ustawy, który trafił z Sejmu do Senatu, zdecydowanie niekorzystne dla potencjalnych beneficjentów pożyczki. Udzielanie pożyczki tylko tym zakładom, które nie uregulowały zobowiązań z tytułu ˝203˝, i pominięcie tych, którzy je wypłacili mimo niskiego poziomu finansowania ochrony zdrowia, jest rażącym naruszeniem zasady równego traktowania podmiotów. Przyznawanie dotacji, tzw. grantów, tym, którzy uregulowali zobowiązania z tytułu ˝203˝, może mieć charakter bardzo uznaniowy. Jednak największą wadą przyjętych rozwiązań jest pozbawienie możliwości ubiegania się o pożyczkę z budżetu państwa szpitali publicznych działających jako spółki prawa handlowego. Według danych, które uzyskałem w Dziale Statystycznym Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia na dzień 31 grudnia 2004 r. w skali kraju funkcjonuje 790 szpitali ogólnych publicznych oraz 147 szpitali niepublicznych, powstałych w znacznej części w miejsce zlikwidowanych ogólnych szpitali publicznych. Przepisy cytowanej ustawy pomijają cytowane 147 niepublicznych szpitali w zakresie możliwości pozyskania środków z budżetu państwa na uregulowanie zobowiązań z tytułu ˝203˝, dając tę możliwość publicznym ZOZ-om. Stanowi to skandaliczne wręcz naruszenie konstytucyjnej zasady równości traktowania podmiotów, tym bardziej że we wrześniu ubiegłego roku Sąd Najwyższy wydał uchwałę, która stanowi, iż spółka z o.o. utworzona przez jednostkę samorządu terytorialnego ma - w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych i promocji zdrowia - status samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Zdaniem SN jest tak nawet wtedy, gdy działalność prowadzona jest przez wewnętrzną jednostkę nazwaną niepublicznym ZOZ-em. Uchwała Sądu Najwyższego dotyczyła Niepublicznego Szpitala Pro-Medica Sp. z o.o. w Ełku, którego prawne podstawy funkcjonowania są identyczne jak Szpitala Miejskiego w Zambrowie, gdzie szpital został utworzony przez spółkę samorządu miasta, który posiadając 100% udziałów, jest jej jedynym organem właścicielskim. Zdaniem występującej przed Sądem Najwyższym przedstawicielki Prokuratury Krajowej Iwony Kaszczyszyn decydujące znaczenie w rozstrzygnięciu ma podmiot, który zakład utworzył. Tu nie ma wątpliwości, że utworzył go samorząd - ZOZ ma więc charakter publiczny. Tego samego zdania jest Sąd Najwyższy. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego, uznając NZOZ w Ełku za szpital publiczny, sprawiło, że w efekcie niepubliczny szpital jest zobowiązany do wypłat z tytułu ˝203˝, nawet jeśli te zobowiązania powstały w okresie, gdy spółka jeszcze nie istniała, a zadania z zakresu lecznictwa zamkniętego realizował uprzednio funkcjonujący publiczny szpital ogólny, jak to miało miejsce w Zambrowie. Ta absurdalna sytuacja dotyczy wielu niepublicznych szpitali w skali kraju utworzonych na poziomie powiatów i miast w miejsce zlikwidowanych szpitali publicznych. Taki stan rzeczy zdecydowanie krzywdzi niepubliczne ZOZ-y, stwarzając widmo zagrożenia ich bytu, z uwagi na fakt, iż przy niskim poziomie kontraktów z NFZ, tym samym wymuszonym ograniczeniom ilości wykonywanych procedur, obciążenie spółek kosztami ˝203˝ może doprowadzić do strat, a w ich efekcie do upadłości. Jest to tym bardziej skandaliczna sytuacja, że dotyczy zakładów optymalnie zorganizowanych pod względem ekonomicznym, funkcjonalnym i jakościowym, co jest zjawiskiem naturalnym w odniesieniu do spółek prawa handlowego, a ponadto samorządy poniosły niejednokrotnie ogromny ciężar spłat wielomilionowych zobowiązań likwidowanych szpitali ogólnych.
W tej kwestii w trakcie prac nad ustawą w Senacie Senator Krzysztof Jurgiel składał przygotowaną przez nas poprawkę, jednak została ona odrzucona.
Wobec powyższego kieruję do Pana Ministra następujące pytania:
1. Dlaczego doprowadzono do naruszenia zasady równego traktowania podmiotów w przytoczonym zakresie, mimo iż szpitale funkcjonujące w ramach spółek prawa handlowego SN uznał za publiczne?
2. Czy opisane działania zdaniem Pana Ministra nie polegają na karaniu tych, którzy poradzili sobie z ogromnym problemem zadłużonych szpitali i stworzyli dobrze funkcjonujące NZOZ-y, premiowaniu zaś niejednokrotnie słabych placówek publicznych?
3. Kto zwróci samorządom środki wypłacone z ich budżetów w ramach zobowiązań z tytułu ˝203˝, przejętych jako zobowiązania likwidowanych szpitali?
4. Kto zapewni opiekę zdrowotną mieszkańcom w sytuacji upadłości NZOZ-ów z powodów przytoczonych powyżej?
5. Kto poniesie odpowiedzialność za tę skandaliczną sytuację?
Poseł Wojciech Borzuchowski
Zambrów, dnia 23 września 2005 r.