Interpelacje Poselskie

   W dniu 25 lipca 1996 r. wojewoda bielski wydał decyzję, GPB-II-501/7356/14/96, zawierającą stwierdzenie nieważności dwóch decyzji prezydenta miasta Oświęcimia:

   - z dnia 28 lipca 1995 r. znak: AN 7351/94/762/95 w sprawie zatwierdzenia projektu i pozwolenia na przebudowę istniejącego pawilonu handlowego ˝Market˝ w Oświęcimiu przy ul. Leszczyńskiej 12,

   - z dnia 12 października 1995 r. w sprawie zatwierdzenia projektu i pozwolenia na przebudowę istniejącego magazynu oraz jego rozbudowę z przeznaczeniem na pawilon gastronomiczny - bar szybkiej obsługi z restauracją.

   Decyzje prezydenta miasta wydane były w sprawach zleconych z zakresu administracji rządowej, objętych porozumieniem z dnia 22 sierpnia 1990 r., zawartym na podstawie art. 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r., o samorządzie gminnym (DzU z 1996 r. nr 13, poz. 74, z późn. zm.) pomiędzy kierownikiem Urzędu Rejonowego w Oświęcimiu a prezydentem miasta Oświęcimia, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Województwa Bielskiego nr 5 poz. 63 z 22 marca 1991 r. Decyzje prezydenta miasta adresowane były do Zakładów Produkcyjno-Usługowo-Handlowych ˝Maja˝ SA w Oświęcimiu, które po uprawomocnieniu się decyzji przystąpiły do realizacji zadania inwestycyjnego.

   Wznowienie postępowania przez wojewodę bielskiego, a następnie stwierdzenie nieważności decyzji prezydenta miasta nastąpiło wskutek kwestionowania lokalizacji obiektów, których dotyczyły wspomniane decyzje, w pobliżu Państwowego Muzeum w Oświęcimiu. Za podstawę stwierdzenia nieważności decyzji wojewoda bielski przyjął ich niezgodność z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta. Argumenty i zarzuty podnoszone przez gminę, zwracające uwagę na prawidłowość decyzji i niejednoznaczność zapisów planu zagospodarowania przestrzennego, nie obroniły mocy obowiązującej decyzji.

   W wyniku zaistniałej sytuacji ZPUH ˝Maja˝ w Oświęcimiu jako strona poszkodowana wystąpiły o odszkodowanie, przywołując jako podstawę art. 160 Kodeksu postępowania administracyjnego.

   W następstwie powyższych żądań wojewoda bielski decyzją z dnia 3 września 1997 r. GPB-II-501/7356/14/96 przyznał ZPUH ˝Maja˝ odszkodowanie w wysokości 169 192 zł. W decyzji stwierdzono, że środki finansowe na wypłatę odszkodowania przekaże kierownik Urzędu Rejonowego jako organ powierzający do wykonania zadania z zakresu administracji rządowej.

   W dniu 21 grudnia 1998 r. wojewoda bielski wydał decyzję GPB-II-501/7356/15/96, którą przyznał ZPUH ˝Maja˝ dalsze odszkodowanie w wysokości 302 100,52 zł, zobowiązując do jego zapłacenia:

   - organ administracji samorządowej - prezydenta miasta Oświęcimia - w wysokości 235 646,26 zł wraz z odsetkami, co stanowi kwotę 489 144 zł,

   - organ administracji rządowej - kierownika Urzędu Rejonowego w Oświęcimiu - w wysokości 66 454,26 zł.

   Jako podstawę prawną decyzji powołano m.in. art. 4202 Kodeksu cywilnego.

   Gmina miejska Oświęcim wniosła odwołanie od wymienionej decyzji oraz złożyła wniosek o stwierdzenie jej nieważności, zarzucając, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem gminy naruszenie prawa polega na wydaniu decyzji w oparciu o art. 4202 Kodeksu cywilnego, który to przepis dodany został ustawą z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (DzU nr 114, poz. 542), a wszedł w życie z dniem 27 grudnia 1996 r. Uznano, że oparcie decyzji na przepisie art. 4202 K.c. i zastosowanie go do stanu faktycznego i prawnego, jaki istniał w czasie wydania i uprawnomocnienia się decyzji wojewody bielskiego z dnia 25 lipca 1996 r., stwierdzającej nieważność decyzji prezydenta miasta Oświęcimia, a więc stanu istniejącego pięć miesięcy przed wejściem w życie tego przepisu, jest sprzeczne z generalną zasadą zawartą w art. K.c. niedziałania prawa wstecz.

   W momencie wydania decyzji wojewody bielskigo z dnia 25 lipca 1996 r. w sprawie odnoszącej się do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej obowiązywało rozwiązanie normatywne, według którego działanie funkcjonariusza samorządowej osoby prawnej podlegało rozpoznaniu w granicach art. 417 § 2 K.c., a funkcjonariusz taki uważany był za funkcjonariusza państwowego, co rodziło wyłączną odpowiedzialność skarbu państwa.

   Decyzja wojewody bielskiego z dnia 21 grudnia 1998 r. uzyskała klauzulę wykonalności, co doprowadziło do zapłacenia przez gminę orzeczonego odszkodowania. Skarga wniesiona przez gminę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której domagano się stwierdzenia nieważności decyzji wojewody bielskiego z dnia 21 grudnia 1998 r., została oddalona.

   W październiku 1996 r. poszkodowane zakłady skierowały do Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej pozew o dalsze odszkodowanie. Jako stronę pozwaną wskazano skarb państwa - wojewodę bielskiego, w miejsce którego po wejściu w życie reformy administracyjnej wstąpił wojewoda małopolski. Na wniosek wojewody małopolskiego do udziału w sprawie w charakterze strony pozwanej wezwano gminę miasta Oświęcimia.

   W toczącym się procesie 24 października 2000 r. zapadł wyrok, którym sąd okręgowy zasądził od skarbu państwa dla ZPUH ˝Maja˝ odszkodowanie w kwocie 1 464 692 zł z odsetkami od dnia 1 stycznia 2000 r. Wojewoda małopolski złożył od wyroku apelację. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację, potwierdzając, że podmiotem zobowiązanym do wypłacenia odszkodowania jest skarb państwa - wojewoda małopolski.

   W chwili obecnej w sprawie dotyczącej odszkodowania dla ZPUH ˝Maja˝ istnieją dwa rozstrzygnięcia prawne:

   - jedno wydane w ramach procedury administracyjnej, orzekające na podstawie tego samego stanu prawnego o odpowiedzialności odszkodowawczej gminy,

   - drugie wydane w ramach procedury sądowej, zwalniające gminę na podstawie tegoż samego stanu prawnego od odpowiedzialności odszkodowawczej.

   Dotychczasowe starania gminy czynione na szczeblu centralnym nie spowodowały zrefundowania wypłaconego ZPUH ˝Maja˝ odszkodowania, którym gmina bezprawnie została obciążona.

   Zwracam się do pana premiera z pytaniem: Co zrobiono, aby zrefundować przez skarb państwa odszkodowanie wypłacone przez gminę miasta Oświęcimia Zakładom Produkcyjno-Usługowo-Handlowym ˝Maja˝ SA w Oświęcimiu?

   Z poważaniem

   Poseł Paweł Graś

   Warszawa, dnia 13 lutego 2002 r.