Na podstawie art. 117 i 118 Regulaminu Sejmu RP zwracamy się do ministra kultury
Na podstawie art. 117 i 118 Regulaminu Sejmu RP zwracamy się do ministra kultury oraz ministra sprawiedliwości o rozważenie celowości i możliwości przywrócenia w ustawie o ochronie dóbr kultury z dnia 15.02.1962 r. (DzU nr 10, poz. 48, z późn. zm.) art. 73, który w czasie nowelizacji Kodeksu karnego w 1997 r. utracił moc na podstawie ustawy z dnia 6.06.1997 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny (DzU nr 88, poz. 554 i nr 160, poz. 1083).
Artykuł ten brzmiał następująco:
- ust. 1: ˝Kto uszkodzi lub zniszczy zabytek, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5 i grzywny˝;
- ust. 2 ˝Jeśli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do 6 miesięcy albo grzywny˝.
Podstawą prawną karania takich przestępstw jest obecnie art. 288 § 1 Kodeksu karnego w związku z art. 294 § 2 Kodeksu karnego. W artykułach tych jest mowa o przestępstwach przeciwko mieniu o szczególnym znaczeniu dla kultury. W tych interpretacjach bardzo często rozmywa się pojęcie zabytku i jego zniszczenia.
Urzędy służby ochrony zabytków mają niestety przykre doświadczenia związane z niszczeniem zabytków oraz niejednoznaczną i często dowolną interpretacją ze strony prokuratorów przepisów Kodeksu karnego traktujących o sankcjach karnych za przestępstwa godzące w mienie o szczególnym znaczeniu dla kultury.
Trzeba przy tym wziąć pod uwagę, że przestępstwa przeciwko mieniu są ścigane wyłącznie na wniosek poszkodowanego. W tej sytuacji powstaje kwestia, jak ścigać sprawcę przestępstwa zniszczenia lub uszkodzenia zabytku, jeżeli jego sprawcą jest np. właściciel obiektu zabytku, w sytuacji gdy właściciel obiektu zabytkowego sam dopuszcza się tego rodzaju czynów lub pozwala na powstanie szkód przez zaniechanie działań zapobiegawczych. Zabytki są oczywiście niszczone. Wobec tych faktów służby ochrony zabytków są często bezsilne, nie mając możliwości zastosowania skutecznych sankcji karnych. Dodać przy tym należy, że w ostatnim czasie faktów niszczenia zabytków jest niemało i są one dobrze znane wielu konserwatorom.
W tej sytuacji uważamy, że należałoby położyć kres tym patologicznym zjawiskom i nie czekając na uchwalenie nowej ustawy o ochronie dóbr kultury, nad którą trwają prace, już dziś w trybie pilnym przywrócić w obowiązującej ustawie o ochronie dóbr kultury art. 73 w brzmieniu, który przytoczyłam na wstępie niniejszego wystąpienia.
Takie rozwiązanie dałoby służbom ochrony zabytków instrument pozwalający na bardziej skuteczne ściganie przestępstw związanych z niszczeniem zabytków. W ten sposób można by z pewnością ocalić i zachować dla polskiej kultury wiele cennych zabytków świadczących o naszym narodowym dziedzictwie.
Mamy nadzieję, że zgłoszone niniejszym w tej sprawie sugestie i propozycje będą wzięte pod uwagę przez ministra kultury i ministra sprawiedliwości.
W związku z powyższym zwracamy się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na pytanie: Czy resort kultury oraz sprawiedliwości zamierza podjąć działania zmierzające do przywrócenia w obowiązującej ustawie o ochronie dóbr kultury art. 73 w brzmieniu, który przytoczyliśmy na wstępie niniejszego wystąpienia?
Z zainteresowaniem oczekiwać będziemy na reakcję i odpowiedź w tej sprawie.
Z poważaniem
Posłowie Elżbieta Jankowska,
Aleksandra Gramała
i Marian Stępień
Warszawa, dnia 12 lutego 2002 r.